Senin, 07 September 2020

Cerita Cekak



CERITA CEKAK

Pangertene Crita Cekak

Salah sawijine karya sastra kang sering ditemoni ing werna-werna media massa, yaiku karangan kang ngandhut pitutur, ndhuweni sipat fiktif sing nyritakaken sawijining kedadeyan ning sajroning uripe paraga (tokoh) nanging critane padhet. Cerkak uga karangan kang entek diwaca salungguhan (diwaca mung sedela, cerkak uga cariyos kang entheng, lan cerkak iku minangka salah sijine karangan narasi).

Karangan narasi yaiku : karangan kang ngadarake lelakon utawa kedadeyan manut urutan wektune, ana pargane, latar lan urutan wektu uatawa alur. Wujud karangan narasi iku ana loro yaiku : narasi sugestif lan narasi ekspositoris

Karangan narasi ekspositoris : karangan kang duwe ancas menehi ngerti marang pamaca supaya tambah pangertene

Tuladha : otobiografi,biografi,riwayat,kisah perjalanan.

Karangan narasi sugestif yaiku : karangan kang nyritakake surasa khayal

Lumantar pangangen-angen(imajinatif)

Tuladha : novel,cerkak lsp.

Titikane cerkak miturut Sumarjo lan Saini (1997:36)

a.    Sipate rekaan (fiksi_

b.    Naratif

c.    Nduweni sipat tunggal

Titikane cerkak miturut Morris ing Tarigan (1985:1770)

a.    Ciri utama cerkak yaiku cendhak, padhu, lan intensif.

b.    Unsur cerkak yaiku adhegan, tokoh, lan gerak (scene, character, lan action).

c.    Basa ing cerkak kudu tajem, sugestif lan narik kawigaten).

Saka ciri-ciri ing ndhuwur saged disimpulaken

a.    Wujud seratane padhet lan langkung ringkes tinimbang novel.

b.    Kurang luwih 10.000 tembung

c.    Sumber crita saka masalah padinan.

d.    Ora mbabar kabeh tokoh/paraga nanging mung sakedhik.

e.    Paraga digambaraken kang nemahi konflik nganti akhir.

f.     Tembung kang digunakake lumrah ing padinan.

g.    Alure tunggal.

Unsur-unsur intrinsik cerkak

Unsur kang bebarengan mbangun crita ing sajroning cerkak

Wujude unsur intrinsik :

Tema, paraga,watake paraga, setting/latar, alur, amanat lelewaning basa (gaya Bahasa) lan kalungguhane pengarang (sudut pandang).

  • Tema cerita

Tema minangka ide pokok utawa masalah sing utama kang ndhasari lakuning crita. Umpamane bab kemiskinan, sosial, katresnan, keagamaan, lsp.

  • Alur (Plot)

Alur yaiku rerangkening/cengkoronganing prastawa/kedadeyan ing crita. Alur kuwe wujude pola pengembangan sing kabentuk sekang hubungan sebab-akibat.

alur bisa diperang dadi telu, yakuwe:

a. Alur maju yaiku yen prastawa iku lumaku kanthi trap-trapan adhedhasar kronologi tumuju ing alur crita (urut wektu kedadeyan utawa critane mlaku terus maring ngarep).

b. Alur mundur yaiku dumadi kang ana sesambungane karo prastawa kang lagi dumadi (mlakuning crita ora urut wektune utawa mlakune crita mundur/maring mburi).

c. alur campuran yaiku campuran antarane alur maju lan alur mundur.

alur bisa kaperang dadi limang bageyan, yakuwe:

a. pengenalan bab situasi utawa kahanan crita (exposition)

b. panjlentrehan perkara/kedadeyan (complication)

c. tinuju ana neng konflik (rising action)

d. puncak utawa pucuk neng konflik (turning point)

e. rerampungan (ending)

- Ending tertutup : pengarang aweh dudutan/simpulan crita marang sing maca utawa si pengarang wis mungkasi crita kuwi.

- Ending terbuka: crita sering dipungkasi ning klimaks, pungkasaning crita durung rampung/nggantung . sing maca diwei kalodhangan/kesempatan kanggo nentukaken dhewek pungkasaning crita kuwe.

Setting/latar

setting minangka latar belakang sing mbantu cethaning laku crita.

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

XI/2 TEKS EKSPOSISI BAB SENI PERTUNJUKKAN JAWA

1.       Purwakanthi Purwa tegese wiwitan, kanthi tegese gandheng. Purwakanthi yaiku runtute swara ing ukara, wanda utawa tembung kang ...